Home / Przydatne info / Policystyczne jajniki
Policystyczne jajniki

Policystyczne jajniki

Słysząc: zespół policystycznych jajników, zwykle nie mamy pojęcia, co nam dolega i czym to grozi. Schorzenie to może być przyczyną niepłodności, więc trzeba je leczyć.

Nie całkiem wiadomo, co jest przyczyną zespołu policystycznych jajników (PCOS) zwanego też zespołem wielotorbielowatych jajników. Wiadomo zaś, że dotyczy ono 5-12 proc. młodych kobiet, z czego 40 proc., ze względu na stały bądź przejściowy brak owulacji, może mieć kłopoty z zajściem w ciążę.

Jak w zegarku

Pracę naszego układu rozrodczego reguluje układ podwzgórze-przysadka mózgowa-jajnik. Najpierw podwzgórze pobudza przysadkę do produkcji hormonów: FSH (folikulotropowy) i LH (luteinizujący). Pod wpływem FSH w jajniku dojrzewa pęcherzyk Graafa (produkuje on żeńskie hormony płciowe – estrogeny – i niewiele męskich androgenów). Kiedy dojrzały pęcherzyk pęka, wydostaje się z niego gotowa do zapłodnienia komórka jajowa i wędruje jajowodem w kierunku macicy. W tym czasie pęknięty pęcherzyk Graafa, pod wpływem hormonu LH, przeistacza się w ciałko żółte. Zaczyna ono wydzielać progesteron – hormon, który sprawia, że błona śluzowa macicy rozpulchnia się. Jeśli w trakcie owulacji nie doszło do zapłodnienia, to śluzówka złuszcza się i podczas miesiączki zostaje wydalona na zewnątrz. Tak się dzieje, gdy układ rozrodczy działa jak szwajcarski zegarek.

To nie działa

Niektóre młode kobiety mają stale podwyższony poziom LH. Czym to grozi? W jajnikach zwiększa się liczba pęcherzyków Graafa, ale są one niedojrzałe i nie dochodzi do owulacji. W efekcie nie powstaje ciałko żółte, czego skutkiem jest niedobór progesteronu we krwi. Ten niedobór odpowiada m.in. za nieregularne miesiączki (lub ich brak). Z kolei zbyt dużo drobnych pęcherzyków Graafa w jajnikach sprawia, że dochodzi do nadprodukcji androgenów i pojawia się nadmierne owłosienie u kobiet. Obumierające pęcherzyki z czasem zamieniają się w torbiele (cysty).

Terapia na miarę

By potwierdzić PCOS, lekarzowi wystarczy wywiad oraz przezpochwowe badanie USG i określenie stężenia hormonów płciowych we krwi. Generalnie terapia skupia się na przywróceniu równowagi hormonalnej organizmu. Lekarz zwykle zleca preparaty hormonalne, które mają uregulować cykl miesiączkowy. Sprawiają one, że w jajnikach nie tworzą się torbiele, dlatego zmniejszają one swoją objętość. Dodatkowo poprawia się cera i zmniejsza nadmierne owłosienie na ciele. Leczenie hormonalne PCOS trwa długo, często nawet wiele lat. Jeśli jednak kobieta chce mieć dziecko, terapię można przerwać po kilku miesiącach. Tych kilka miesięcy niekiedy wystarcza, by doszło do owulacji. Bywa jednak i tak, że dodatkowo potrzebne jest farmakologiczne pobudzenie (stymulacja) jajników, by nastąpiła owulacja. Ponieważ przy PCOS dojść może do zaburzeń metabolizmu glukozy, często do terapii włącza się także tzw. leki przeciwcukrzycowe.

Leczenie zabiegowe PCOS – np. usunięcie części jajnika, w której znajdują się torbiele lub elektrokauteryzację, czyli wypalenie torbieli specjalną igłą podłączoną do prądu – stosuje się bardzo rzadko.

NIE LEKCEWAŻ OBJAWÓW

Im dłużej rozwija się PCOS, tym kobieta ma mniejsze szanse na zajście w ciążę i urodzenie dziecka. Jeśli więc zauważysz u siebie określone objawy, nie zwlekaj z wizytą u ginekologa i rozpoczęciem leczenia. Te objawy to m.in.:

- nieuzasadnione tycie (zwłaszcza w talii)

- skłonność do obrzęków i zaparć

- skąpe, nieregularne miesiączki (lub ich brak)

- nasilony trądzik (także na plecach i klatce piersiowej)

- nadmierne owłosienie na twarzy, udach, pośladkach

- przerzedzone włosy (tzw. zakola)

- kłopoty z zajściem w ciążę mimo niestosowania antykoncepcji
 

Czy leczenie farmakologiczne pomaga zmniejszyć objawy choroby policystycznych jajników?

Tak. Jeśli leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne, można wykonać zabieg chirurgiczny. Nie wykazano bezpośredniego związku między utratą masy ciała i zmniejszeniem objawów choroby, nawet jeśli szczuplejsza sylwetka ogranicza ryzyko rozwoju chorób towarzyszących, np. cukrzycy typu 2, która jest jednym z możliwych skutków zaburzenia.

Zespół policystycznych jajników wiąże się z nieprawidłowościami w procesie dojrzewania komórek jajowych u kobiet. Oocyty, zanim są gotowe do zapłodnienia przez plemniki, przechodzą różne stadia rozwojowe w jajniku. Proces ten kończy się, gdy komórka jajowa w pełni dojrzeje i zostanie wydalona (owulacja) z jajnika do macicy. U kobiet dotkniętych chorobą wielotorbielową oocyty nie rozwijają się całkowicie i owulacja w tym przypadku występuje rzadko lub w ogóle jej nie ma, co jest oznaką bezpłodności. Jajniki są większe niż normalnie i mają na powierzchni małe guzki w postaci pęcherzyków, które nie osiągnęły dojrzałości. Tego rodzaju zmiany są obecne u 25% kobiet, które poddały się badaniu USG, u 10,4% z nich pojawiają się też inne objawy: nieprawidłowości miesiączkowania lub jego brak, nadwaga i zwiększone owłosienie ciała (hirsutyzm).

Najskuteczniejsze leczenie

U większości kobiet dotkniętych chorobą policystycznych jajników obserwuje się wyższe niż zwykle stężenie męskich hormonów płciowych (androgenów), a szczególnie testosteronu (jest on obecny w niewielkich ilościach nawet u zdrowych kobiet). W wielu terapiach leczących tę chorobę stosuje się leki, które zmniejszają ilość hormonów męskich lub blokują ich działanie. Wyniki badań wskazują, że leczenie finasteroidem (lek przekształcający testosteron w jego bardziej aktywną formę), flutamidem (substancja o silnym działaniu antyandrogennym) lub spironolaktonem (lek hamujący działanie androgenów) skutecznie redukuje nadmierne owłosienie.

Octan cyproteronu (inny lek zmniejszający wytwarzanie androgenów) zmniejsza hirsutyzm, ale powoduje poważne działania niepożądane w układzie krążenia, gdyż zwiększa ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.

Często kobiety chorujące na zespół policystycznych jajników mają również obniżoną wrażliwość na insulinę (hormon kontrolujący stężenie cukru we krwi).Organizm, rekompensując mniejszą wrażliwość na działanie tego hormonu, produkuje go w większej ilości. W konsekwencji pacjentki dotknięte zespołem policystycznych jajników bardzo często mają wysokie stężenie insuliny. Hormon ten, oprócz kontroli stężenia cukru we krwi, stymuluje produkcję androgenów i jest związany z kontrolą rozwoju komórek jajowych. Z tego powodu metformina, lek pierwotnie stosowany tylko u pacjentów z cukrzycą, z powodzeniem może być podawany u kobiet z zespołem policystycznych jajników, przyczyniając się w niektórych przypadkach do przywrócenia normalnego cyklu miesiączkowego.

źródło: zdrowie.gazeta.pl

Comments are closed.

Scroll To Top